Đối với xã Cam Hồng, việc sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành chính quyền địa phương hai cấp đặt đội ngũ cán bộ trước những yêu cầu cụ thể: Làm thế nào để nắm sát tình hình từng thôn, giải quyết kịp thời những vướng mắc của người dân và phát huy thế mạnh của từng địa bàn trong sự phát triển chung của xã. Từ thực tiễn ấy, nghiên cứu tư duy đột phá của Tổng Bí thư Lê Duẩn giúp làm rõ trách nhiệm của cán bộ xã Cam Hồng trong đổi mới phương pháp công tác, củng cố sự đồng thuận và chăm lo đời sống Nhân dân.

          1.Những đột phá trong tư duy của Tổng Bí thư Lê Duẩn

          Sinh ra từ làng Bích La Đông (huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị cũ) khúc ruột miền Trung oằn mình trong giông bão và đạn bom, Lê Duẩn mang trong mình chất thép của một vùng đất chưa bao giờ chịu khuất phục trước nghịch cảnh. Cuộc đời gần 60 năm hoạt động cách mạng liên tục của ông là một hành trình trui rèn từ mảnh đất đạn bom khói lửa trải dài trên cả ba miền Bắc -Trung - Nam.

          Sự mẫn cảm chính trị và tư duy biện chứng của ông xuất phát từ lòng yêu nước thương dân sâu sắc. Ông thấu hiểu quy luật vận động của lịch sử không nằm ở những lý luận trừu tượng, mà nằm ở mồ hôi, nước mắt và khát vọng sống của quần chúng nhân dân. Chính từ thực tiễn ấy, Lê Duẩn đã vượt ra khỏi mọi giới hạn của thói tư duy lối mòn, vươn lên trở thành một nhà chiến lược kiệt xuất, kiến tạo nên những bước ngoặt xoay chuyển vận mệnh dân tộc.

          Thứ nhất, đột phá trong tư duy chiến lược giải phóng dân tộc: Bản lĩnh độc lập, tự chủ và nghệ thuật chớp thời cơ.

          Bản lĩnh của một nhà lãnh đạo tầm cỡ không chỉ bộc lộ khi đối mặt với kẻ thù, mà còn rực sáng ở những thời khắc dám vượt qua những khuôn mẫu lý luận đương thời để tìm ra lối đi riêng cho dân tộc. Sau Hiệp định Geneva (1954), đất nước tạm thời bị chia cắt. Trong khi phong trào cộng sản quốc tế lúc bấy giờ đang có khuynh hướng “hòa bình”, né tránh xung đột vũ trang trực tiếp với đế quốc Mỹ, miền Nam Việt Nam lại đang chìm trong biển máu dưới đạo luật 10/59 của chính quyền Ngô Đình Diệm. Những chiếc máy chém lê la khắp các xóm thôn.“Máu kêu máu, trả máu/ Đầu kêu đầu, trả đầu/ Miền Nam đi trước về sau/Bước đường cách mạng dài dâu đã từng…” ¹  Đứng trước ranh giới sinh tử của cách mạng, Lê Duẩn không ngồi chờ đợi những chỉ thị từ xa. Bám trụ lại miền Nam, lăn lộn cùng cơ sở, ông thấu hiểu tận cùng nỗi uất hận của nhân dân.

          Sự ra đời của “Đề cương cách mạng miền Nam” ² (1956) do chính ông chấp bút là một tiếng sấm giữa trời quang. Bằng tư duy độc lập, tự chủ tuyệt đối, vận dung sáng tạo nguyên lý cách mạng không ngừng của học thuyết Mác, ông dũng cảm chỉ ra rằng: Đối phó với bạo lực phản cách mạng, không có con đường nào khác là phải dùng bạo lực cách mạng. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang chính là bước đột phá lý luận vĩ đại, mở đường cho Nghị quyết 15 (1959) ra đời, thắp lên ngọn lửa Đồng Khởi rực trời Bến Tre và lan rộng khắp miền Nam. Tư duy ấy thể hiện sự vận dụng xuất sắc dưới lăng kính của  lý luận triết học Mác Lênin. Khi sự kìm kẹp (lượng) đã vượt qua giới hạn chịu đựng, đòi hỏi phải có một cuộc nổi dậy (bước nhảy vọt về chất) để phá vỡ xiềng xích.

          Tầm nhìn chiến lược của Tổng Bí thư Lê Duẩn tiếp tục đạt đến đỉnh cao nghệ thuật trong Đại thắng mùa Xuân 1975. Bằng nhãn quan tư duy biện chứng giúp ông nhìn thấu sự suy yếu đến cực độ của kẻ thù sau khi đế quốc Mỹ rút quân. Từ dự kiến giải phóng miền Nam trong hai năm 1975 - 1976, ông đã chớp thời cơ của lịch sử, ra mệnh lệnh “Thần tốc, thần tốc hơn nữa. Táo bạo, táo bạo hơn nữa” ³, quyết đoán rút ngắn thời gian chiến lược, giải phóng hoàn toàn miền Nam ngay trong mùa Xuân 1975 trước khi các thế lực quốc tế kịp can thiệp.

          Cái hay của Lê Duẩn không phải là việc lặp lại các giáo điều kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin một cách máy móc. Ông nhìn thấy quy luật của thực tiễn Việt Nam. Ông hiểu rằng không thể dùng lý luận của một nước lớn để áp đặt vào một quốc gia nhỏ bé nhưng kiên cường. Sự sáng tạo trong việc kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, giữa nông thôn và thành thị, đã tạo nên một thế trận lòng dân vô tiền khoáng hậu, dẫn đến đại thắng mùa Xuân năm 1975.Đó là nhãn quan của một thiên tài quân sự - chính trị, một bản lĩnh dám ra quyết định và dám chịu trách nhiệm trước lịch sử.

          Thứ hai, đột phá trong tư duy kiến tạo chủ nghĩa xã hội bằng tầm nhìn đi trước thời đại.

          Không chỉ vĩ đại trong nghệ thuật chỉ đạo chiến tranh, tư duy đột phá của Tổng Bí thư Lê Duẩn còn thể hiện trong thời kỳ hòa bình, xây dựng chủ nghĩa xã hội đã để lại những dấu ấn sâu đậm, mang tính nền tảng cho công cuộc đổi mới sau này.

          Bản lĩnh dỡ bỏ "chiếc áo chật" của cơ chế: Tiền đề cho sự bứt phá. Có lẽ, đỉnh cao trong tư duy kiến tạo của Tổng Bí thư Lê Duẩn chính là thái độ nhìn thẳng vào sự thật và dũng cảm tháo gỡ những rào cản của chính hệ thống do mình góp phần xây dựng. Tổng Bí thư Lê Duẩn đã lắng nghe hơi thở từ thực tiễn để dũng cảm tháo gỡ “chiếc áo chật” của cơ chế kiến trúc thượng tầng (bộ máy quản lý cồng kềnh, phân phối bình quân) kìm hãm sức sản xuất, chính Tổng Bí thư là người đã kiên quyết ủng hộ những nhân tố mới, những nỗ lực “xé rào” từ cơ sở. Từ việc ủng hộ khoán sản phẩm trong nông nghiệp (Khoán 100 năm 1981 đến những tư tưởng chỉ đạo tại Hội nghị Trung ương 6 (khóa V/1984) về việc phải “mở rộng và phát huy quyền chủ động sáng tạo của các cơ sở, các địa phương” ⁴, ông đã đặt những viên gạch đầu tiên để phá vỡ sức ỳ của cơ chế cũ.

          Tư tưởng về “làm chủ tập thể” cũng được xem là một cống hiến lý luận vô giá, mang đậm tính nhân văn sâu sắc.  Khi đất nước vừa bước ra khỏi đống đổ nát của chiến tranh, bài toán kiến quốc đặt ra vô vàn thách thức. Dưới lăng kính duy vật biện chứng, ông quan niệm CNXH không chỉ là sự thay đổi hình thức sở hữu, mà cốt lõi là giải phóng con người. Làm chủ tập thể bao gồm làm chủ về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và làm chủ cả bản thân mình. Đây là sự vận dụng xuất sắc quan điểm của C.Mác:“Sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người” ⁵.Với ông, mục tiêu tối thượng của chủ nghĩa xã hội không nằm ở những con số tăng trưởng vô hồn, mà phải quay về với con người.“Bây giờ trước hết phải lo cho dân có cơm ăn, áo mặc, con em phải đến trường, phải lo cho tất cả mọi người, không phân biệt bên này, bên kia vì ai cũng là công dân Việt Nam” ⁶. Lời căn dặn ấy phản chiếu tư tưởng "Lấy con người làm trung tâm", coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển mà Đảng ta đang nỗ lực hiện thực hóa trong tinh thần Văn kiện Đại hội VIV hiện nay.

          Đột phá về “khoa học - kỹ thuật là then chốt”. Sự mẫn cảm của một trí tuệ lớn giúp Tổng Bí thư Lê Duẩn sớm nhận ra quy luật vận động mang tính quyết định của lực lượng sản xuất. Trong lúc nền kinh tế nước nhà còn manh mún, lạc hậu, ông đã kiên quyết khẳng định trong Báo cáo chính trị của Đại hội IV của Đảng 1976 : “Cách mạng khoa học - kỹ thuật là then chốt” ⁷. Ông thấu hiểu rằng, kiến trúc thượng tầng XHCN không thể đứng vững nếu thiếu đi một cơ sở hạ tầng vật chất - kỹ thuật hiện đại. Chỉ có khoa học - kỹ thuật mới tạo ra bước nhảy vọt về năng suất lao động để đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn.

          Phân tích tư duy đột phá của Tổng Bí thư Lê Duẩn, chúng ta thấy hiện lên chân dung của một nhà tư tưởng có tầm nhìn đi trước thời đại với một khát vọng cháy bỏng đưa đất nước thoát nghèo.

          2. Trách nhiệm của cán bộ xã Cam Hồng hiện nay từ tư duy đột phá của Tổng Bí thư Lê Duẩn

          Tư duy đột phá của Tổng Bí thư Lê Duẩn gợi mở cho đội ngũ cán bộ cơ sở một phương pháp công tác thiết thực. Muốn đưa chủ trương vào cuộc sống, cán bộ phải hiểu điều kiện cụ thể của địa phương, chủ động tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn và lấy lợi ích của Nhân dân làm căn cứ lựa chọn việc cần làm. Đối với Cam Hồng, yêu cầu ấy càng rõ nét khi xã được hình thành trên cơ sở hợp nhất Cam Thủy, Thanh Thủy, Hồng Thủy và Ngư Thủy Bắc, đồng thời vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Địa bàn rộng hơn, điều kiện sản xuất và nhu cầu của người dân giữa các thôn có sự khác nhau. Vì vậy, chất lượng công tác của cán bộ xã thể hiện ở khả năng nắm sát từng địa bàn, phối hợp giải quyết công việc và tạo điều kiện để người dân tham gia phát triển quê hương.

          Một là, bám sát thực tiễn từng thôn để tham mưu đúng việc, tổ chức thực hiện phù hợp.

          Vận dụng bài học về tư duy độc lập, sáng tạo của Tổng Bí thư Lê Duẩn, cán bộ xã cần nắm tình hình qua những chuyến đi cơ sở, các cuộc đối thoại và phản ánh trực tiếp của người dân. Khi cụ thể hóa mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, cán bộ phụ trách từng lĩnh vực cần làm rõ thôn nào gặp khó khăn về hạ tầng phục vụ sản xuất, nhóm hộ nào cần hỗ trợ kỹ thuật, hợp tác xã hoặc tổ sản xuất nào đang vướng ở khâu tiêu thụ. Chẳng hạn, trước khi đề xuất nhân rộng một mô hình sản xuất, cần trao đổi với các hộ về điều kiện đất đai, nguồn nước, chi phí và đầu ra, sau đó theo dõi hiệu quả qua từng vụ để có căn cứ điều chỉnh. Cách làm ấy giúp nguồn lực của xã đến đúng nơi cần hỗ trợ và giúp người dân chủ động lựa chọn phương án sinh kế phù hợp.

          Hai là, chủ động tháo gỡ vướng mắc và theo dõi công việc đến khi có kết quả.

          Bài học về bản lĩnh nhìn thẳng vào thực tiễn của Tổng Bí thư Lê Duẩn đặt ra cho cán bộ xã trách nhiệm nhận diện những khâu đang làm chậm công việc và đề xuất cách xử lý trong phạm vi thẩm quyền. Trong giải quyết thủ tục hành chính, cán bộ tiếp nhận cần hướng dẫn đầy đủ ngay từ đầu, chủ động phối hợp với bộ phận chuyên môn và thông tin kịp thời cho người dân về tiến độ. Với việc liên quan đến nhiều bộ phận, người đứng đầu cần xác định rõ đầu mối chủ trì và thời hạn xử lý. Với vướng mắc vượt thẩm quyền, cán bộ phụ trách cần tổng hợp hồ sơ, báo cáo cấp có thẩm quyền và theo dõi để phản hồi cho người dân. Trách nhiệm của mỗi cán bộ được thể hiện qua những kết quả cụ thể như hồ sơ được giải quyết đúng hạn, số lần người dân phải đi lại giảm và kiến nghị được trả lời rõ ràng.

          Ba là, ứng dụng khoa học, công nghệ gắn với phát huy quyền làm chủ của Nhân dân.

          Từ tư duy coi trọng khoa học - kỹ thuật và phát huy vai trò làm chủ của Nhân dân, cán bộ xã Cam Hồng cần lựa chọn những ứng dụng số đem lại lợi ích trực tiếp cho người dân. Tại nơi tiếp nhận hồ sơ, cán bộ có thể hướng dẫn người cao tuổi và người ít sử dụng thiết bị số tự thực hiện những thao tác cơ bản như nộp hồ sơ và tra cứu kết quả. Ở các thôn, chính quyền có thể phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể để công khai những nội dung liên quan trực tiếp đến cộng đồng bằng hình thức dễ tiếp cận, đồng thời bố trí dịp để người dân góp ý. Khi triển khai một công trình phục vụ dân sinh, việc thông tin sớm về phương án, lắng nghe ý kiến của các hộ chịu tác động và phản hồi những đề xuất của cộng đồng sẽ giúp phương án sát nhu cầu hơn và tạo điều kiện để Nhân dân tham gia giám sát.

          Bốn là, tạo điều kiện để người dân liên kết sản xuất và phát triển sinh kế.

          Từ bài học của Tổng Bí thư Lê Duẩn về phát huy sáng kiến từ cơ sở, cán bộ xã Cam Hồng cần quan tâm phát hiện những cách làm hiệu quả của người dân, tìm hiểu vì sao mô hình đó có thể đứng vững và tham mưu hỗ trợ phù hợp. Chẳng hạn, khi các hộ sản xuất nhỏ gặp khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm, cán bộ phụ trách có thể phối hợp với hợp tác xã, tổ hợp tác và cơ sở thu mua để giúp các hộ thống nhất về chất lượng, sản lượng và lịch giao hàng. Việc hỗ trợ cần được đánh giá qua khả năng duy trì đầu ra, mức giảm chi phí và sự cải thiện thu nhập của người dân. Qua đó, sáng kiến của từng hộ có thể trở thành kinh nghiệm chung để các hộ khác học hỏi và vận dụng.

          Năm là, giữ gìn đoàn kết và bảo đảm sự công bằng giữa các thôn sau sắp xếp.

          Tư tưởng phát huy quyền làm chủ của Nhân dân đòi hỏi cán bộ xã Cam Hồng quan tâm đến tiếng nói của các cộng đồng dân cư trên toàn địa bàn. Khi lựa chọn công trình dân sinh hoặc xác định thứ tự ưu tiên đầu tư, cán bộ tham mưu cần căn cứ vào mức độ cấp thiết, số hộ được hưởng lợi và khả năng bố trí nguồn lực. Chẳng hạn, nếu nhiều thôn cùng đề nghị sửa đường giao thông, xã cần giải thích rõ căn cứ lựa chọn công trình thực hiện trước và thông tin cho các thôn còn lại về phương án xử lý. Đối với những vấn đề còn ý kiến khác nhau, cán bộ phụ trách cần trực tiếp đối thoại, làm rõ nội dung có thể điều chỉnh và trả lời những kiến nghị chưa được tiếp thu. Sự công bằng trong cách xem xét và sự rõ ràng trong giải trình sẽ góp phần củng cố niềm tin, gắn kết cộng đồng sau hợp nhất.

          Thay cho lời kết, xin nhắc lại nhận định của Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng : “Đồng chí Lê Duẩn là một nhà lãnh đạo kiệt xuất, một tư duy sáng tạo lớn của cách mạng Việt Nam. Sự sáng tạo của đồng chí Lê Duẩn không phải là sự bột phát nhất thời, mà là kết quả của một quá trình lao động trí óc miệt mài, gian khổ, xuất phát từ lòng yêu nước thương dân sâu sắc, từ sự trung thành tuyệt đối với lý tưởng cộng sản” ⁸. Tư duy đột phá của Tổng Bí thư Lê Duẩn để lại bài học về mối quan hệ giữa tầm nhìn và trách nhiệm hành động. Một chủ trương chỉ phát huy tác dụng khi được xây dựng từ thực tiễn, có sự tham gia của Nhân dân và được tổ chức thực hiện đến cùng. Đối với cán bộ xã Cam Hồng, bài học ấy thể hiện trong từng quyết định cụ thể, từ lựa chọn công trình dân sinh theo mức độ cấp thiết, tháo gỡ khó khăn trong liên kết sản xuất đến chuẩn bị phương án bảo vệ người dân trước thiên tai. Mỗi quyết định đều đòi hỏi cán bộ hiểu rõ hoàn cảnh của người dân, giải thích được căn cứ lựa chọn và theo dõi kết quả sau khi thực hiện.

          TÀI LIỆU THAM KHẢO

          1. Lê Duẩn, một nhà lãnh đạo lỗi lạc, một tư duy sáng tạo của cách mạng Việt Nam- NXB Chính trị quốc gia, 2002.

          2. Đề cương cách mạng miền Nam, tầm vóc tư duy Lê Duẩn – Bài viết của Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt nhân kỷ niệm 50 năm Đề cương Cách mạng miền Nam. Báo Thanh Niên, ngày 15-8-2006.

Ghi chú:

^1. Bài thơ: Ba mươi năm đời ta có Đảng- Tố Hữu- Gió lộng 1961.

^2. Đề cương cách mạng miền Nam, tầm vóc tư duy Lê Duẩn – Bài viết của Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt nhân kỷ niệm 50 năm Đề cương Cách mạng miền Nam. Báo Thanh Niên, ngày 15-8-2006.

^3. Lê Duẩn, một nhà lãnh đạo lỗi lạc, một tư duy sáng tạo của cách mạng Việt Nam- NXB Chính trị quốc gia, 2002.

^4. https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/van-kien-tu-lieu-ve-dang/hoi-nghi-bch-trung-uong/khoa-v/nghi-quyet-so-18-nqtw-ngay-12071984-hoi-nghi-lan-thu-sau-ban-chap-hanh-trung-uong-dang-khoa-v-ve-nhung-nhiem-vu-1095.

^5. C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb CTQGST, H.1995, tập 4, tr.628.

^6. Tổng Bí thư Lê Duẩn - Nhà lãnh đạo kiệt xuất của cách mạng Việt Nam, Nhà xuất bản Lao Động, Hà Nội, xuất bản năm 2014, trang 135.

^7. Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb CTQG, H.2004, tập 37, tr.523, 524.

^8.  Diễn văn của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Lễ kỷ niệm 110 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Lê Duẩn", đăng trên Báo Nhân Dân số ra ngày 07/04/2017.

THÔNG TIN TÁC GIẢ

TRƯƠNG THỊ HOÀI

TRƯỜNG CHÍNH TRỊ LÊ DUẨN