Những sửa đổi lần này không chỉ góp phần bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân mà còn tạo điều kiện để các đối tượng yếu thế được tiếp cận công lý một cách kịp thời, bình đẳng và hiệu quả.

1. Mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý

Đây là một trong những nội dung nổi bật nhất của Luật sửa đổi.

Bên cạnh các nhóm đối tượng đã được quy định trong Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 như người có công với cách mạng, hộ nghèo, trẻ em, người dân tộc thiểu số ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, người khuyết tật có khó khăn về tài chính..., Luật năm 2026 đã bổ sung thêm nhiều nhóm đối tượng mới.

Đáng chú ý, người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội hoặc bị hại trong vụ án hình sự được bổ sung vào diện được trợ giúp pháp lý. Quy định này giúp bảo đảm tốt hơn quyền bào chữa, quyền được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động có hoàn cảnh khó khăn nhưng không thuộc diện hộ nghèo.

Luật cũng bổ sung người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai hoặc hỏa hoạn được trợ giúp pháp lý đối với các vụ việc liên quan trực tiếp đến việc khắc phục hậu quả; đồng thời mở rộng trợ giúp pháp lý đối với người bị thiệt hại theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong trường hợp họ không thuê người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Các quy định mới thể hiện rõ tính nhân văn của chính sách trợ giúp pháp lý, bảo đảm mọi người dân có hoàn cảnh khó khăn đều có cơ hội tiếp cận công lý.

2. Luật hóa cơ chế phối hợp trong hoạt động trợ giúp pháp lý

Một điểm mới đáng chú ý khác là Luật đã chính thức luật hóa cơ chế trực trợ giúp pháp lý tại Tòa án nhân dân và trong điều tra hình sự, đồng thời quy định rõ trách nhiệm phối hợp của các cơ quan tiến hành tố tụng.

Theo đó, các cơ quan tiến hành tố tụng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan trợ giúp pháp lý nhằm bảo đảm người thuộc diện được trợ giúp pháp lý được tiếp cận dịch vụ ngay từ giai đoạn đầu của quá trình giải quyết vụ việc.

Luật cũng quy định việc xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành giữa Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan; đồng thời tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu trợ giúp pháp lý trên Cổng Pháp luật quốc gia.

Việc luật hóa cơ chế này góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp, hạn chế bỏ sót đối tượng được trợ giúp pháp lý và bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận công lý của người dân.

3. Hoàn thiện quy định về tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý

Luật sửa đổi tiếp tục khẳng định Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Tư pháp.

Đồng thời, Luật quy định rõ việc thành lập Chi nhánh Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội và nhu cầu trợ giúp pháp lý của từng địa phương. Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định việc thành lập Chi nhánh nhằm tạo sự chủ động trong tổ chức thực hiện, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

4. Siết chặt tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý

Để nâng cao chất lượng đội ngũ thực hiện trợ giúp pháp lý, Luật sửa đổi theo hướng chặt chẽ hơn đối với tiêu chuẩn bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý.

Theo quy định mới, ngoài yêu cầu về phẩm chất đạo đức, trình độ cử nhân luật, đã được đào tạo nghề luật sư hoặc thuộc diện được miễn đào tạo nghề luật sư, người được bổ nhiệm còn phải hoàn thành thời gian tập sự hành nghề luật sư hoặc tập sự trợ giúp pháp lý, trừ trường hợp đã từng là trợ giúp viên pháp lý.

Việc bổ sung quy định này nhằm bảo đảm người thực hiện trợ giúp pháp lý có đủ năng lực chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tiễn trước khi trực tiếp bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

5. Bổ sung các trường hợp không được bổ nhiệm, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý

Luật năm 2026 đã bổ sung nhiều trường hợp không đủ điều kiện được bổ nhiệm hoặc cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý.

Ngoài các trường hợp đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang trong thời gian bị xử lý kỷ luật, Luật còn bổ sung người đang bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc cơ sở giáo dục bắt buộc; người đã bị kết án nhưng chưa được xóa án tích đối với một số loại tội phạm theo quy định của Luật.

Các quy định này góp phần nâng cao tiêu chuẩn đạo đức, uy tín và trách nhiệm nghề nghiệp của đội ngũ trợ giúp viên pháp lý, bảo đảm chất lượng hoạt động trợ giúp pháp lý trong giai đoạn mới.

6. Sửa đổi quy định về miễn nhiệm và thu hồi thẻ trợ giúp viên pháp lý

Luật sửa đổi theo hướng tăng cường trách nhiệm của trợ giúp viên pháp lý trong quá trình hành nghề.

Một điểm mới đáng chú ý là rút ngắn thời gian không tham gia vụ việc tố tụng từ 02 năm xuống còn 12 tháng (trừ trường hợp có lý do khách quan) làm căn cứ xem xét miễn nhiệm.

Đồng thời, Luật sửa đổi các căn cứ miễn nhiệm, thu hồi thẻ theo hướng chặt chẽ hơn đối với các trường hợp bị xử lý kỷ luật, bị kết án hoặc bị cấm hành nghề theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Đặc biệt, Luật bổ sung cơ chế miễn nhiệm đương nhiên. Theo đó, khi trợ giúp viên pháp lý nghỉ hưu, thôi việc, bị buộc thôi việc hoặc chuyển công tác khác thì đương nhiên được miễn nhiệm và thẻ trợ giúp viên pháp lý không còn giá trị sử dụng, không phải thực hiện thêm các thủ tục hành chính như trước đây. Quy định này góp phần đơn giản hóa thủ tục, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Những sửa đổi, bổ sung của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2026 đã thể hiện rõ quan điểm lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm mọi cá nhân thuộc diện được trợ giúp pháp lý đều có cơ hội tiếp cận công lý một cách bình đẳng.

Việc mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, nâng cao chất lượng đội ngũ trợ giúp viên pháp lý và cải cách thủ tục quản lý sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Người dân thuộc diện được trợ giúp pháp lý khi có nhu cầu có thể liên hệ Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước hoặc các cơ quan có thẩm quyền tại địa phương để được hướng dẫn, hỗ trợ theo quy định của pháp luật.

Văn phòng HĐND và UBND xã Cam Hồng